تعریف تعارض در بافت ارتباط

زمانیکه مردم بطور نوعی به تعارض[1] می اندیشند، معمولاً یک موقعیت همراه با پرخاشگری را تجسم می کنند که شامل مؤلفه های کلامی و غیر کلامی مانند چهره های عصبانی، صدای بلند، یا خیره شدن خواهد بود. با وجود این تعارض همیشه با پرخاشگری بیان نمی گردد. برخی اوقات مردم برای توافق و یا رسیدن به سازگاری به آرامی درباره موضوعات مورد اختلاف خود بحث می کنند، که در نهایت به افزایش کارکرد ارتباطی آنها می انجامد. بر خلاف باور عموم مردم، تحقیقات همچنین نشان داده است که تعارض بیش از آنکه تأثیر منفی بر روابط داشته باشد، تأثیر مثبتی بر روابط دارد. برای مثال گاتمن (1979) متوجه شد هر کدام از زوجین که درباره موضوعات مشاجره صحبت نمایند نسبت به فردی که موضوع را کم اهمیت نموده و درباره موضوع صحبت نکرده است و یا از صحبت درباره آن اجتناب نموده است احساس رضایت بیشتری نموده است. سایر محققان نیز دریافتند زوج هایی که بطور سازنده ای با تعارض روبرو می شون می توانند بطور نسبی این مشکلات را حل نمایند، احساس صمیمیت خود را افزایش دهند و نهاریتاً روابط خود را پایدارتر نمایند (برایکر[2] و کلی[3]، 1979؛ للوید[4] و کیت[5]، 1985). شیوه برخورد زوج با تعارض از خود تعارض اهمیت بیشتری دارد. برای مثال، سیگرت[6] و استامپ[7] (1994) دریافتند که عامل اصلی رسیدن به این آگاهی بین زوجین است که با اولین دعوای بزرگ همچنان با هم بمانند و ارتباط سازنده ای در خلال دوره تعارض داشته باشند. آنهایی که با یکدیگر ماندند گزارش نمودند که تعارض آنها را به افزایش درک و اعتماد  هدایت نمود و اینکه می توانند مسایل را با هم حل کنند و اینکه می خواهند برای یکدیگر فداکاری کنند. آنهایی که با هم نبودند گزارش دادند که تعارض باعث سردرگمی و بی اعتمادی آنها درباره وضعیت رابطه شده است، آنها همچنین درباره اینکه تعاملات آینده تنش آلود  و ناخوشایند باشد نگرانند.

هم راستا با این ، تحقیقاتی نشان دادند که تعارض می تواند یا رضایت رابطه ای را افزایش دهد و یا آنرا فرسوده نماید، محققان حوزه ارتباطات میان فردی تعارض را بعنوان عدم توافق بیان نموده اند تا پرخاشگری (کان[8]، 1992؛ کاناری، و دیگران، 1995). با وجود این توافق کمی درباره ویژگی های دقیق که تعارض را تعریف می نماید و آنرا از سایر انواع تعامل متمایز می سازد وجود دارد.

یکی از رایج ترین تعاریف تعارض از طرف هاکر[9] و ویلموت[10] (1998) ارائه شده است، این محققان تعارض را با 5 ویژگی تعریف نموده اند: وابستگی متقابل، ناسازگاری، مداخله، کمیابی منابع، و یک کشمکش ابراز شده. بر اساس این تعریف، تعارض بین دو یا چند فرد که به هم وابستگی متقابل دارند اتفاق می افتد. بدلیل اینکه روابط نزدیک مستلزم سطوح بالای وابستگی متقابل می گردد، معمولاً شامل سطوح نسبتاً بالایی از تعارض به مانند رضایت خواهد شد (ارگیل[11] و فورناهم[12]، 1983). تعارض همچنین شامل ادراک اهداف ناسازگار می گردد. در سناریو ابتدای فصل، تینا ظنین بود به اینکه دیوید مایل است متفاوت از زنان دیگر به دیدار دره بزرگ برود: او خواستار آرامش یابی و داستانهای عاشقانه بود، در حالیکه او میترسید دیوید قصد دیدن دوست دختر دیگری را داشته باشد. اهداف تینا و دیوید برای حل اختلاف برای اهداف متفاوتی بود؛ تینا می خواست درباره موضوع صحبت نماید در حالیکه دیوید می خواست از تعارض اجتناب نماید.

همانطور که وضعیت تینا و دیوید نشان می دهد، ناسازگاری به احتمال زیاد زمانی منجر به تعارض می گردد که دیگران حس کنند که اهداف شریک زندگی شان با اهداف خود تداخل داشته باشد (برای مثال مرخصی زمانی که یکی از شرکا به فکر فرد دیگری باشد رمانتیک نخواهد بود)، و منابع کمیاب (ارزشهای تینا، زمان مرخصی و فکر کردن به اینکه یافتن رابطه خوب دشوار است). برای برخی زوجین که، ناسازگاری مزمن و دیرپا می گردد، ویژگیهای رابطه خود را با آن تعریف می کنند (کان؛ 1992). در نهایت، مطابق دیدگاه هاکر و ویلموت، این ناسازگار بدون اینکه ابراز گردد در حد یک ادراک باقی می ماند، در اینجا در حقیقت تعارض رخ نداده است. محققان همچنین تعارض را به چندین شیوه مفهوم سازی و عملیاتی نموده اند. کان (1990) سه شیوه را برای مطالعه تعارض مطرح نموده است:

  • بعنوان عدم توافق یا بحث درباره یک موضوع خاص؛
  • مباحثه حل مسأله که چانه زدن یا مصالحه را در خود دارد؛
  • الگویی از تعامل که زوجهای پریشان را از زوجهای خوشبخت متمایز می سازد.

از این زاویه دید، یک راهبرد تعارضی (مانند سازش و یا سازگاری) را می توان به موارد عدم توافق و یا حل مسئله محدود نمود،  یا می توان آن را یک راه اصلی برقراری ارتباط در سراسر دوره های ارتباطی در نظر گرفت. کاناری و دیگران (1995) با بسط استدلال کان (1990) بین 4 نوع از تعاریف تعارض تمایز قائل شدند:

  1. غیر دوره ای / غیر اختصاصی[13]
  2. دوره ای / غیر اختصاصی[14]
  3. غیر دوره ای / اختصاصی[15]
  4. دوره ای / اختصاصی[16]

[1] – Conflict

[2] – Braiker

[3] – Kelley

[4] – Lloyd

[5] – Cate

[6] – Siegert

[7] – Stamp

[8] – Cahn

[9]– Hocker

[10] – Wilmot

[11] – Argyle

[12] – Furnham

[13] – nonepisodic/nonspecific

[14] – episodic/nonspecific

[15] – nonepisodic/specific

[16] – episodic/specific

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

مقایسه تعارضات زناشویی و سبک های حل تعارض در  زوجین دارای رضامندی و عدم رضامندی از ازدواج