تشریفات تنظیم وصیت نامه

مطابق ماده ی 277 قانون امور حسبی: « ترتیب تنظیم وصیت نامه ی رسمی و اعتبار آن ، به طوری است که برای اسناد تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی مقرر است » .

تشریفات تنظیم سند رسمی ، در فصل اول از باب سوم قانون ثبت ( مواد 46 الی 69 ) و باب اول از نظامنامه ی دفتر اسناد رسمی مورخ 24/12/1317 ( مواد 16 الی 46 ) مقرر شده است . بنابر این ، در حقوق ایران قواعد خاصی برای وصیت نامه رسمی وجود ندارد و سردفتر ، با رعایت تشریفات قوانین ثبتی ، وصیت نامه را در دفاتر پلمپ شده ثبت می کند و به امضای موصی و شاهدان و معرفان می رساند .

به موجب ماده ی 277 قانون امور حسبی اعتبار وصیت نامه ی رسمی مانند سایر اسنادی است که دردفاتر اسناد رسمی تنظیم می شود . بنابراین وصیت نامه رسمی ، اعم از اینکه راجع به منقول باشد ، بدون اینکه احتیاج به حکمی از محاکم عدلیه باشد ، لازم الاجراست ( مواد 92و 93 قانون ثبت ) .

همچنین تمام محتویات و امضاهای مندرج در این وصیت نامه ، رسمی و معتبر  است و فقط میتوان با ادعای جعل ، خلاف آن را اثبات نمود ( ماده 1292 قانون مدنی و ماده 70 اصلاح قانون ثبت اسناد و مدارک) .

با وجود این ، باید متوجه بود که تمام مندرجات وصیت نامه از هر حیث دارای اعتبار مساوی نیست و بر بسیاری از موضوع ها می توان ، بدون اینکه احتیاجی به ادعای جعل باشد اعتراض کرد :

  1. در برابر اعلامی که برای سردفتر ، تحقیق درباره ی آن امکان دارد و توسط شخص وی احراز شده است ، فقط میتوان ادعای جعل کرد.
  2. نسبت به اموری که سر دفتر خود نمی تواند احراز کند ، و فقط بنا به اعلام اشخاص در سند رسمی قید می شود ، فقط تا وقتی اعتبار دارد که خلاف آن در دادگاه اثبات نشده است.

بند دهم- امضا در وصیت نامه سری

معنی : وصیت نامه سری در قانون امور حسبی تعریف نشده است . ولی ، از جمع مواد 279 و 280 ، در تعریف این وصیت نامه می توان گفت :« وصیتی است که توسط موصی امضاء و لاک و مهر شده و در اداره ی ثبت محل اقامت او ، یا محل دیگری که در آئین نامه ی وزارت دادگستری معین شده است ، امانت گذارده می شود .» وصیت نامه سری ، در حقیقت اختلاطی از وصیت نامه رسمی وخود نوشت است .

بند یازدهم- تشریفات وصیت نامه سری

به موجب ماده 279 قانون امور حسبی:

« وصیت نامه ی سری ممکن است به خط موصی یا به خط دیگری باشد ، ولی در هر صورت باید به امضای موصی برسد . » پس ، ضرورتی ندارد که ، وصیت نامه به خط شخص موصی نوشته شده باشد و امضای موصی برای اعتبار آن کافی است . اوصاف و احوال شخصی نویسنده ی وصیت نامه دراعتبار آن تأثیری ندارد و ممکن است وسیله ی کودک و محجور و یا شخص موصی له نوشته شود . همچنین لازم نیست که وصیت توسط موصی خوانده شود . او می تواند مضمون وصیت را یادداشت کند و به دیگری دهد تا آن را با عبارتی شیوا و خط خوش بنویسد[1] .

با وجود این هر گاه شخصی قادر به سخن گفتن نیست بخواهد وصیت نامه ی سری تنظیم کند ، باید تمام وصیت نامه را به خط خود بنویسد و امضا کند ، و نیز در حضور مسئول دفتر رسمی ، روی وصیت نامه بنویسد که ، این برگ وصیت نامه ی اوست . در این صورت ، مسئول دفتر ، باید روی پاکت یا لفافی که وصیت نامه در آن است بنویسد که ، عبارت مزبور را موصی در حضور او نوشته است ( ماده 281 قانون امور حسبی )

چنان که گفته شد ، امضای وصیت نامه ی سرّی برای اعتبار آن کافی است . ولی ، چون بی سواد امکان دارد بر خلاف آنچه مقصود واقعی اوست وصیت نامه را امضا کند ، ماده 380 بیسوادان را از تنظیم این وصیت نامه ممنوع کرده است[2]. به هر حال ، امضای موصی مهم ترین رکن اساسی وصیت نامه ی سری است . کسانی که قادر به امضا کردن نیستند ، نمی توانند بدین ترتیب وصیت کنند. اگر موصی در صورت قدرت بر امضا نیز وصیت نامه را مهر کند، یا اثر انگشت خود را بر آن بگذارد، وصیت نامه معتبر نیست ولی، وصیت نامه ی سری نیازی به تاریخ ندارد. تاریخ وصیت نامه، از سند ثبت وصیت نامه در دفتر امانات معلوم می شود. از همین جاست که می توان گفت: وصیتی که نوشته و از طرف موصی امضا شده ، قبل از ثبت وصیت نامه ی سری تلقی شود . وصیت نامه پس از امضا، سند ناقصی است که با ثبت در دفتر امانات ، اعتبار وصیت نامه ی سری را پیدا می کند .

[1]. دیوان کشور فرانسه ، 16 دسامبر 1834 : سیری 35 ، 1 ، 463.

[2]. ( به نظر می رسد که ماده 380 قانون حسبی ، تقلید ناقصی از ماده 978 قانون مدنی فرانسه باشد . به موجب آن ماده : « کسانی که خوانده نمی دانند یا قادر بر خواندن نیستند ، نمی توانند وصیت نامه ی سرّی تنظیم کنند » . با این ترتیب ، غرق قانون گذار رعایت می شود و کسانی که به هر علتی قادر به خواندن سند وصیت نامه نیستند ، نمی توانند آنرا امضا کنند ، و حال آنکه شرط داشتن سواد برای این منظور کافی نیست ، و همیشه نمی توانند اصالت وصیت نامه و مطابقت آن را با مقصود موصی تضمین کند . ).

 

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

آثار حقوقی امضا، مهر و اثرانگشت در حقوق مدنی و تجارت